Dyskryminacja ze względu na wiek

Dyskryminacja ze względu na wiekDyskryminacja ze względu na wiek

Nie ma co ukrywać – każdy z nas z biegiem lat traci siły i wigor. Praca, która zapewnia nam codzienny byt staje się z czasem pewnie trochę trudniejsza, czy bardziej wymagająca, a przychodzą i takie chwile, gdy mamy wrażenie, że jest już ona ponad nasze siły. Nie zmienia to jednak faktu, że gdy człowiek osiągnie tzw. wiek emerytalny pojawia się pytanie – przejść na emeryturę, czy może jeszcze trochę popracować?

Jesteś za stary – zrób miejsce młodszym

Taki dylemat, czy pozostać w pracy, czy odejść na emeryturę pewnie towarzyszy niejednej osobie. Możliwość podjęcia wolnej i niczym nieskrępowanej decyzji jest przejawem wolności każdego człowieka.

Jednak życie potrafi pisać różne scenariusze. Zdarzają się sytuacje, w których pracodawcy zmuszają osoby, które osiągnęły wiek emerytalny do odejścia z pracy, mimo iż te deklarują wolę kontynuowania zatrudnienia. „Bo są za stare”, „bo już mogą cieszyć się emeryturą”, „bo pora wnuki niańczyć” – wymówek i pokrętnych tłumaczeń bywa wiele. Niemniej jednak, traktowanie pracownika w ten sposób, jedynie z uwagi na jego wiek stanowi jaskrawy przejaw dyskryminacji.

Dyskryminacja osób starszych w zatrudnieniu nie jest zjawiskiem nowym i niespotykanym. Wydawać się może, że przecież to „naturalne”, iż osoba, która osiągnęła odpowiedni wiek, powinna odejść z pracy i zwolnić miejsce dla kogoś innego. A co w sytuacji, gdy ktoś chce kontynuować zatrudnienie? Jeśli tylko wykonujemy swoją pracę dobrze, to czemu mamy odchodzić na emeryturę?

Sąd ma inny pogląd na sprawę dyskryminacji ze względu na wiek

Jak już dotąd pisaliśmy – nie wolno godzić się na dyskryminowanie i należy walczyć o swoje godność i prawa. Również problem wypychania z rynku pracy osób, które osiągnęły wiek emerytalny znalazł swój finał w sądzie. Sąd Rejonowy we Wrocławiu w jednym ze swoich orzeczeń słusznie zauważył, że:

„Dyskryminacja ze względu na wiek jest doświadczeniem odmiennego traktowania i nieposzanowania osobistych praw i możliwości. Opiera się na stereotypowych przeświadczeniach o naturze jednostki, jej możliwościach i umiejętnościach formułowanych w odniesieniu do wieku. Dyskryminacja ze względu na wiek dotyka osób w różnym wieku, choć w sposób szczególny doświadczana jest przez osoby starsze, przez co przyczynia się do wykluczania ich ze społeczeństwa. Podstawowym przejawem dyskryminacji ze względu na wiek, jest zmuszanie osób starszych do przejścia na emeryturę wbrew ich woli”.

SR we Wrocławiu; 16 lipca 2010; IV IP 300/09

Pogląd, który nazywa praktykę wypychania ludzi z rynku pracy tylko ze względu na wiek, dyskryminacją, potwierdzały kolejne sądy, w tym Sąd Najwyższy, który podjął uchwałę, z której wyraźnie wynika, iż:

„(…) wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony wyłącznie z powodu osiągnięcia przez niego wieku emerytalnego stanowi bezpośrednią dyskryminację ze względu na wiek”.

A może jednak można zwolnić ze względu na wiek?

Odwracając zatem sytuację zadajmy sobie inne pytanie: kiedy zwolnienie pracownika, który osiągnął wiek emerytalny, a deklaruje wolę kontynuowania zatrudnienia, może zostać uznane za dopuszczalne?

Taka sytuacja, jak wskazuje doktryna prawa, ale i sądy w swoich wyrokach, jest możliwa jedynie w sytuacji, w której wypowiedzenie stosunku pracy ma uzasadnienie w obiektywnych, indywidualnie skonkretyzowanych czynnikach związanych z wykonywaniem pracy i które dotyczą pracownika lub pracodawcy. Można do nich zaliczyć przykładowo:

  • niewłaściwe wykonywanie obowiązków pracowniczych;
  • obniżenie wydajności;
  • długotrwałe nieobecności w pracy spowodowane chorobami;
  • brak zdolności dostosowania się pracownika do procesów modernizacyjnych;
  • ograniczenie zakresu działalności zakładu pracy;
  • zmiana profilu działalności produkcyjnej lub usługowej wymuszająca zatrudnienie pracowników o innych kwalifikacjach.

Nie jest to katalog zamknięty. Każda sytuacja powinna zostać indywidualnie zbadana tak, aby z całą pewnością móc orzec, czy zwolnienie pracownika nastąpiło tylko i wyłącznie z uwagi na osiągnięcie przez niego wieku emerytalnego (mimo iż nie spadła jego przydatność w pracy i deklaruje on wolę kontynuowania zatrudnienia), czy też na decyzji o rozwiązaniu stosunku pracy z pracownikiem w wieku emerytalnym zaważyły inne, obiektywnie uzasadnione czynniki.

Przykład: Zwolnienie farmaceuty, który osiągnął wiek emerytalny i nabył prawo do emerytury nie będzie miało charakteru dyskryminacyjnego, jeśli podyktowane zostało faktem pogorszenia się pamięci pracownika i spadkiem zdolności przyswajania wiedzy o zmianach na rynku farmaceutycznym.

Na zakończenie, jako podsumowanie, oddajmy jeszcze raz głos Sądowi Najwyższemu, który nie tak dawno, 24  czerwca 2015 roku, orzekł:

(…) zachowanie przez pracownika, spełniającego warunki do nabycia emerytury, prawa do pracy, (…) nie powinno być ograniczane przez dopuszczalność wypowiadania stosunku pracy tylko z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego lub nabycia prawa do świadczeń emerytalnych.

Każda praktyka, która zmierza do utrudnienia pozostawania na rynku pracy osobom starszym, tylko z uwagi na wiek, jest jaskrawym i niedopuszczalnym przejawem dyskryminacji. Dotyka ona nie tylko samych zainteresowanych, ale ma też negatywny wpływ na społeczeństwo. Pamiętajmy o tym, ponieważ każdy z nas, w pewnym momencie swojego życia, może również zostać nazwany „za starym do tej roboty”…

 

STOP DYSKRYMINACJI

Jesteś dyskryminowany? Znasz osobę dyskryminowaną?

Zgłoś Podejrzenie Dyskryminacji